Αποψεις

απόψεις

Οι χειρότερες αποφάσεις της ιστορίας: Τα φιστίκια του Γουέικφιλντ

Σάββατο, 9 Μαρτίου 2019

Οι χειρότερες αποφάσεις της ιστορίας: Τα φιστίκια του Γουέικφιλντ

Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου εξελέγη στη Μεγάλη Βρετανία η πρώτη σοσιαλιστική κυβέρνηση στην ιστορία της χώρας με πρωθυπουργό τον Κλήμεντ Άτλι. Η νίκη των Εργατικών συνοδεύτηκε από αξιοσημείωτες αλλαγές στο κοινωνικό και οικονομικό πεδίο.

Σε διεθνές επίπεδο η κυβέρνηση είδε την αποδόμηση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Αυτός ο πόλεμος διεξήχθη στο όνομα της ελευθερίας των λαών που πολέμησαν στο πλευρό των Συμμάχων κατά του φασισμού και είχε έρθει η ώρα της δικής τους ελευθερίας.

Σταδιακά η Βρετανία άρχισε να αποσύρεται από τις αποικίες της, όπως η Ινδία, αλλά αποχωρώντας σχεδίασε ειδικά προγράμματα ώστε οι χώρες που βρίσκονταν υπό τον έλεγχό της να γίνουν βιώσιμες και φιλικές προς την Βρετανία. Ένα από αυτά τα προγράμματα ήταν η καλλιέργεια φιστικιών στην Tανγκανίκα, τη σημερινή Τανζανία.

Η αρχική ιδέα επινοήθηκε από τον διευθύνοντα σύμβουλο της Εταιρείας της Ηνωμένης Αφρικής, Φρανκ Σάμιουελ, ο οποίος είχε αναλάβει να βρει φυτικά έλαια για τα σαπούνια και τις μαργαρίνες της πολυεθνικής Unilever. Στη Βρετανία, τα βασικά αγαθά μοιράζονταν με δελτίο καθότι υπήρχαν τρομερές ελλείψεις ενώ και τα αποθέματα ελαίων ήταν μηδαμινά.

Τότε ο Σάμιουελ κατάλαβε ότι το όραμά του μπορούσε να το υλοποιήσει μόνο μια συγκεκριμένη κυβέρνηση και γι' αυτό, εκπόνησε ένα πενταετές σχέδιο στη νεοσύστατη κυβέρνηση των Εργατικών που αφορούσε στη δοκιμαστική αποψίλωση 80 τετραγωνικών χιλιομέτρων, για το οποίο παραγγέλθηκε κρατική μελέτη. Υπεύθυνος της μελέτης διορίστηκε ο πρώην υπουργός Γεωργίας, Τζον Γουέικφιλντ.

Η ρίζα του προβλήματος και το τεράστιο οικονομικό κόστος


Ο Γουέικφιλντ, εμφανώς «γοητευμένος» από το φιλόδοξο σχέδιο του Σάμιουελ, πίστευε πως θα έλυνε μια για πάντα τα οικονομικά προβλήματα των αφρικανικών χωρών που δεν ήταν άλλα από το λιμό και τις ακαλλιέργητες εκτάσεις γης.

Μάλιστα, τον ενδιέφερε περισσότερο να βρεθούν λύσεις στις χώρες αυτές προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν μελλοντικές κρίσεις στην πορεία τους προς την ανεξαρτησία παρά να φέρει σαπούνι για τις ανάγκες του βρετανικού λαού.

Επιπλέον, οι αφρικανοί γεωργοί θα μάθαιναν τόσο τις σύγχρονες μεθόδους καλλιέργειας όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα καλλιεργούσαν νέα είδη φυτών στα εδάφη τους. Το σχέδιο καλλιέργειας φιστικιών αποσκοπούσε σε μια τεράστια γεωργική επανάσταση. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι του προγράμματος είχαν αγνοήσει πλήρως τα σοβαρά προβλήματα που θα επακολουθούσαν. Η γη που επιλέχθηκε ήταν η δυσπρόσιτη περιοχή της Κόνγκουα που βρισκόταν στο κεντρικό υψίπεδο της Τανγκανίκας.

Κατά τον εξερευνητή Χένρι Μόρτον Στάνλεϊ, η περιοχή αποτελούσε μια «ατελείωτη ζούγκλα χαμηλής βλάστησης», που ήταν απροσπέλαστη ακόμα και για τα ίδια τα ζώα, με εξαίρεση τα φίδια, ενώ ένα ακόμα μειονέκτημα ήταν και το οριακό ύψος των βροχοπτώσεων. Οι καταστροφικές συνέπειες δεν άργησαν να φανούν.

Η άγρια βλάστηση σε συνδυασμό με τις αχανείς θαμνώδεις εκτάσεις, έκρυβαν σμήνη επιθετικών μελισσών που για να γίνει εφικτή η αποψίλωση των δέντρων, χρειάζονταν μπουλντόζες αλλά και αλυσίδες άγκυρας. Όμως και πάλι δεν ήταν δυνατό να ξεριζωθούν τα φυτά ενώ οι ρίζες κατέστρεψαν και όσα μηχανήματα είχαν πάει στην περιοχή.

Τα δέντρα αναπτύσσονταν κανονικά πάνω από το έδαφος αλλά τα φιστίκια έβγαιναν κάτω από αυτό με αποτέλεσμα, να καταστεί πολύ δύσκολη η συγκομιδή τους. Όσα χρήματα και να επενδύονταν, όσες υπεράνθρωπες προσπάθειες και να καταβάλλονταν, το βασικό πρόβλημα να ευδοκιμήσουν καρποί σε μια ακατάλληλη περιοχή, δεν μπόρεσε να ξεπεραστεί. Στ
η βρετανική αγορά, δεν έφτασε ποτέ κανένα φιστίκι. Όσοι χιλιάδες τόνοι φιστικιών είχαν αγοραστεί για να χρησιμεύσουν ως σπόροι, μόνο οι μισοί απ' αυτούς είχαν φυτευτεί.

Ακόμα και στην προσπάθεια φύτευσης ηλιοτροπίων, οι καλλιέργειες καταστράφηκαν εξαιτίας της ξηρασίας. Το οικονομικό κόστος αντιστοιχούσε στις 49 εκατομμύρια λίρες, δηλαδή πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια!


Τα φιστίκια είχαν απασχολήσει το 2005 και τη Σενεγάλη. Mετά από πίεση του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η κυβέρνηση της χώρας ιδιωτικοποίησε την παραγωγή φιστικιών με αντάλλαγμα της διαγραφή του χρέους της. Το αποτέλεσμα ήταν οι καλλιεργητές να φτάσουν στα πρόθυρα της λιμοκτονίας.
Τα φιστίκια είχαν απασχολήσει το 2005 και τη Σενεγάλη. Mετά από πίεση του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η κυβέρνηση της χώρας ιδιωτικοποίησε την παραγωγή φιστικιών με αντάλλαγμα της διαγραφή του χρέους της. Το αποτέλεσμα ήταν οι καλλιεργητές να φτάσουν στα πρόθυρα της λιμοκτονίας.

Η αποτυχία του προγράμματος χρησιμοποιήθηκε ως επιχείρημα για να μην αναλαμβάνουν τέτοιου είδους εγχειρήματα τα κράτη αλλά η ιδιωτική πρωτοβουλία και ακόμη, για να μην επεμβαίνουν τα ξένα κράτη στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών.

Το χειρότερο όμως ήταν ότι το σχέδιο αποθάρρυνε σε πολύ μεγάλο βαθμό την εκπόνηση μελλοντικών προγραμμάτων αρωγής σε πρώην αποικίες που αναζητούσαν τη ριζική τους αναγέννηση.

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στη «Μηχανή του Χρόνου»

Με πληροφορίες από: «Οι χειρότερες αποφάσεις της ιστορίας και οι άνθρωποι που τις πήραν», εκδόσεις Κλειδάριθμος
Don't Miss
© Copyright Non Paper 2019 | All rights reserved
made with by templateszoo