Κειμενα

Κείμενα

Γαλλία: Η μάχη των συντάξεων αναθερμαίνεται

Τετάρτη, 18 Δεκεμβρίου 2019

Γαλλία: Η μάχη των συντάξεων αναθερμαίνεται – Του Cole Stangler (Photo: Global Research)

Του Cole Stangler*
Πηγή κειμένου: The Nation
Μετάφραση/Επιμέλεια: Σωτήρης Ζιώμας

Δεν είναι προφανώς το είδος επιτεύγματος που έψαχνε. Αλλά με την αντιλαϊκή του πρόταση να μεταρρυθμίσει το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατάφερε να κάνει κάτι που διέφυγε από τους προκατόχους του για σχεδόν μία δεκαετία: να ενώσει τα αντίπαλα εργατικά συνδικάτα της χώρας εναντίον της κυβέρνησης.

Μέχρι τώρα, αριστερά σωματεία όπως η μαχητική Γενική Συνομοσπονδία Εργατών (CGT) ηγούνται των πανεθνικών διαδηλώσεων και στάσεων εργασίας δύο ημερών, σε συνδυασμό με τις απεργίες στα μέσα μαζικής μεταφοράς που έχουν κερδίσει την αμέριστη συμπαράσταση του γαλλικού πληθυσμού.

Την Τρίτη – την τρίτη μέρα των εθνικών απεργιών – αυτό θα αλλάξει: θα συμμετέχει και η Γαλλική Δημοκρατική Συνομοσπονδία Εργατών (CFDT).

Αυτό είναι σημαντικό, γιατί σε αντίθεση με το πιο ριζοσπαστικό CGT, το συνδικάτο αυτό έχει ιστορικά υπάρξει μετριοπαθές και πρόθυμο να συμβιβάζεται, έχοντας στηρίξει άλλες αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις τις τελευταίες δύο δεκαετίες όπως μέτρα για να χαλαρώσει η εργατική νομοθεσία και να συγκρατηθούν οι συνταξιοδοτικές δαπάνες. Είναι επίσης το μεγαλύτερο σωματείο της χώρας. Με λίγα λόγια, η παρουσία του στους δρόμους θα μπορούσε να σημάνει μπελάδες για τον Μακρόν και για την κατά πολλούς πιο φιλόδοξη μεταρρύθμιση.

Όπως εξήγησε ο πρόεδρος του συνδικάτου, Λοράν Μπερζέρ, δεν ήταν μία δύσκολη απόφαση. Η κυβέρνηση θέλει ουσιαστικά να ανεβάσει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, αυξάνοντας το πρώιμο πιθανό όριο ηλικίας σύμφωνα με το οποίο οι περισσότεροι εργαζόμενοι μπορούν να αρχίσουν να λαμβάνουν πλήρη σύνταξη από τα 62 στα 64 έτη.

«Η κυβέρνηση προσπαθεί να κάνει τους ανθρώπους να δουλεύουν περισσότερο», είπε ο Μπερζέρ σε μία πρόσφατη τηλεφωνική συνέντευξη. «Αυτό είναι άδικο. Ισχυρίζονται ότι υπάρχει πρόβλημα οικονομικού ισοζυγίου (στο συνταξιοδοτικό σύστημα), αλλά στην πραγματικότητα δεν υπάρχει πρόβλημα ισοζυγίου. Υπάρχει πάνω απ' όλα πρόβλημα κοινωνικής δικαιοσύνης».

Ωστόσο, σε αντίθεση με το CGT και άλλους, το CFDT δεν ζητά από την κυβέρνηση να απορρίψει ολόκληρη τη μεταρρύθμιση. Στην πραγματικότητα, το σωματείο όλως παραδόξως στηρίζει το δεδηλωμένο στόχο του Μακρόν να δημιουργήσει ένα επονομαζόμενο «καθολικό σύστημα»: συγχωνεύοντας τα 42 διαφορετικά συνταξιοδοτικά προγράμματα σε ένα. Για μήνες, το CFDT συμμετείχε σε διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση για αυτό το θέμα, ελπίζοντας ότι η πίστη της στο διάλογο και το συμβιβασμό θα βοηθούσε να παράξει μία μεταρρυθμιστική πρόταση της αρεσκείας της. Αλλά όπως εξηγεί ο 51χρονος επικεφαλής του συνδικάτου και γέννημα-θρέμμα του δυτικού γεωγραφικού διαμερίσματος της Λουάρ-Ατλαντίκ, εκείνος ο στόχος ήρθε με έναν σημαντικό όρο.

Ο Μπερζέρ και οι σύντροφοι ηγέτες του CFDT έχουν προσέξει να διακρίνουν ανάμεσα σε αυτά που θεωρούν «συστημικά» μέτρα για να αναδιαμορφώσουν το σύστημα (κάτι το οποίο υποστηρίζουν) και τα «παραμετρικά» μέτρα που στοχεύουν να περικόψουν τα έξοδα (κάτι που δεν υποστηρίζουν). Όταν η κυβέρνηση αποκάλυψε μία ευρεία μεταρρυθμιστική πρόταση νωρίτερα φέτος, και στη συνέχεια εξέδωσε περαιτέρω πληροφορίες την περασμένη βδομάδα, φάνηκε να συμπεριλαμβάνει ένα μείγμα και των δύο. Αλλά ενώ περίμεναν πολλοί η κυβέρνηση να κάνει μερικές παραχωρήσεις στους απεργούς, αντ' αυτού ενέμεινε στις θέσεις της σε κάθε σημείο κλειδί.

«Από τότε που η κυβέρνηση πρότεινε την επέκταση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης για όλους τους εργαζομένους, το CFDT βρίσκεται σε κινητοποίηση για να αφαιρέσει εκείνο το μέρος του κειμένου, [αλλά] όχι όλη τη μεταρρύθμιση», εξηγεί ο Μπερζέρ.

Αυτή η κριτική δεν είναι ιδιαίτερα επαναστατική. Αλλά με δεδομένο το ιστορικό της συνομοσπονδίας – και η έντονη προτίμησή της για συμβιβασμό πάνω στην αντιπαράθεση – έχει ήδη έναν τεράστιο αντίκτυπο στον εθνικό διάλογο.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η σφραγίδα έγκρισης του CFDT έχει γίνει καθοριστική για τη μοίρα σχεδόν κάθε έντονα αμφισβητούμενης μεταρρύθμισης, ακόμα κι όταν άλλα συνδικάτα όπως το CGT αντιτίθεντο σε αυτές. Εκείνη περιλαμβάνει μία σαρωτική πρόταση συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης το 1995 που τελικά αποσύρθηκε υπό διαμαρτυρία⸱ ένα διαφορετικό συνταξιοδοτικό πακέτο το 2003⸱ μία εθνική εργατική συμφωνία το 2013⸱ μεταρρυθμίσεις για να αναμορφώσουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις υπό τον Φρανσουά Ολάντ το 2016⸱ και τέλος, παρόμοιες μεταρρυθμίσεις για να χαλαρώσουν τις διαδικασίες απόλυσης υπό τον Μακρόν το 2017.

Η προθυμία του να συμβιβάζεται έχει κάνει το GFDT έναν πολύτιμο συνομιλητή για τις κυβερνήσεις όλων των πολιτικών αποχρώσεων⸱ έχει ακόμα αποκτήσει μία προβλέψιμη περιφρόνηση από εκείνους παραπέρα στην αριστερά. Όπως λέει ένα ανέκδοτο: «Όταν η σκλαβιά αποκατασταθεί, το GFDT θα διαπραγματεύεται το μέγεθος των αλυσίδων».

Οι ηγέτες της συνομοσπονδίας ανταπαντούν ότι είναι απλά ρεαλιστές. Μπορούν επίσης να ισχυριστούν πειστικά ότι η οπτική τους απευθύνεται στους γάλλους εργαζομένους: έχει υπάρξει μία ξεκάθαρη ανοδική τάση σε υποστήριξη στις συνδικαλιστικές εκλογές τα τελευταία πέντε χρόνια. (Κάτω από τη γαλλική νομοθεσία, τόσο οι υπάλληλοι του δημοσίου όσο και οι υπάλληλοι του ιδιωτικού τομέα διοργανώνουν ψηφοφορίες για να καθορίσουν τους εκπροσώπους των συνδικάτων). Ο Μπερζέρ, από την πλευρά του, επιμένει ότι το GFDT μπορεί, και πράγματι, κινητοποιεί όταν είναι απαραίτητο – όπως το 2010, όταν αντιτάχθηκε στην ουσιαστικά επιτυχημένη προσπάθεια του προέδρου Νικολά Σαρκοζί να αυξήσει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62 έτη.

«Το GFDT εξασκεί ένα είδος συνδικαλισμού βασισμένου στην ικανότητά του να αναπτύξει μία κοινωνική κριτική στο τι συμβαίνει στο χώρο εργασίας, και ταυτόχρονα, να προσπαθήσει να φέρει λύσεις και να συμμετάσχει όσο το δυνατόν περισσότερο στη διαπραγμάτευση θέτοντας τις προτάσεις του σε ισχύ», είπε ο Μπερζέρ. «Αλλά όταν δεν ακούει κανείς, ο συνδικαλισμός ξέρει επίσης πώς να αντιδρά και να δρα με διαφορετικά μέσα, κυρίως κινητοποίηση και διαμαρτυρία».

Έχει επίσης άλλη μία κριτική στον τρόπο διακυβέρνησης Μακρόν – μία (κριτική) που τη μοιράζονται όχι μόνο τα μέλη συνδικαλιστικών σωματείων αλλά ακόμα και εκατομμύρια καθημερινοί γάλλοι εργαζόμενοι: το γεγονός ότι οι ανησυχίες τους αγνοούνται.

«Από την αρχή της πενταετούς θητείας [Μακρόν], σε αυτό που ονόμασαν Δράση Ι, έχει υπάρξει μεγάλη δυσπιστία σε αυτό που αποκαλούμε "ενδιάμεσα σώματα"», είπε ο Μπερζέρ, αναφερόμενος σε ομάδες συμφερόντων που ιστορικά έχουν διαπραγματευτεί με το γαλλικό κράτος όπως ενώσεις, εκλεγμένους τποικούς αξιωματούχους, και σε γενικές γραμμές την κοινωνία των πολιτών. «Αυτόν τον Ιούλιο, μας ανακοίνωσαν μία Δράση ΙΙ, που λέει, "Θα συζητήσουμε περισσότερα πράγματα, θα έχουμε περισσότερο διάλογο, και την ίδια στιγμή, θα φροντίζουμε για τις κοινωνικές ανάγκες". Η πρώτη μεγάλη μεταρρύθμιση που έγινε ήταν ο φόρος κοινωνικής αλληλεγγύης, στον οποίο επικράτησε καθαρά η προϋπολογιστική λογική, για να υποβιβάσει τα δικαιώματα των ανέργων».

Αυτό συμβαδίζει με το ευρύτερο σχέδιο του Μακρόν να συμμαζέψει αυτό που θεωρεί φουσκωμένο δημόσιο τομέα. Η μεταρρύθμιση για την ανεργία τέθηκε σε λειτουργία τον περασμένο μήνα, αυστηροποιώντας τους κανόνες επιλεξιμότητας σχετικά με την πρόσβαση στα επιδόματα ανεργίας, αυξάνοντας την επιτήρηση του κράτους για όσους βρίσκονται σε περίοδο ακμής, και σε κάποιες περιπτώσεις, μειώνοντας την ίδια την αρωγή.

«Στη συνταξιοδότηση, είναι λίγο διαφορετικά, γιατί δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν υπήρξε διάλογος», συνεχίζει ο Μπερζέρ. «Αλλά είχαμε την αίσθηση ότι στο τέλος, είναι πάντα το ίδιο. Ένας ακούει αλλά ένας δεν καταλαβαίνει τα επιχειρήματα. Οπότε οι αποφάσεις που παίρνονται είναι κατά κάποιο τρόπο τεχνοκρατικές».

Κριτικοί όπως η ιστορικός των κοινωνικών κινημάτων, Ντανιέλ Ταρτακόφσκι, μεταξύ άλλων, έχει υποστηρίξει ότι η αδέξια μέθοδος του Μακρόν βοήθησε να αναζωπυρώσει μία ευρύτερη αίσθηση δημοκρατικής δυσφορίας – μία εκφράστηκε ίσως πιο σθεναρά από τα Κίτρινα Γιλέκα, το άμορφο κίνημα διαμαρτυρίας που ξέσπασε τον περασμένο Νοέμβρη από τότε που εγκαταλείφθηκε η αύξηση στο φόρο καυσίμων.

«Σήμερα, η Γαλλία είναι ένα είδος παράδοξης χώρας. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η οικονομική κατάσταση είναι ιδιαίτερα τρομακτική», είπε ο Μπερζέρ. «Αλλά είμαστε σε μία χώρα που υποφέρει από δύο πολύ σοβαρές αρρώστιες, νομίζω. Η πρώτη είναι η ανικανότητα να φανταστούμε ένα νέο είδος ανάπτυξης απαραίτητο για την περιβαλλοντολογική μετάβαση και την τεχνολογική επανάσταση. Η δεύτερη αρρώστια είναι μία πολύ ισχυρή διατήρηση της ανισότητας, με μία δυνατή αίσθηση μνησικακίας από τον πληθυσμό όσον αφορά ορισμένους ανθρώπους που θεωρούν ότι επωφελούνται [από την κατάσταση]».

Ως συνδικαλιστής, ο Μπερζέρ συνηθίζει να μην λέει τη γνώμη του για την εκλογική πολιτική. Ωστόσο, στην πιο πρόσφατη προεδρική εκλογή, κάλεσε τους ψηφοφόρους να απορρίψουν την υποψήφια της ακροδεξιάς Μαρίν Λε Πέν, και ακόμη φοβάται ότι το κόμμα της είναι πάρα πολύ μεγάλη απειλή σήμερα.

«Όλο αυτό δημιουργεί ένα δημοκρατικό κλίμα που είναι πολύ υποβαθμισμένο, όπου δεν αποκλείεται ο χειρότερος πειρασμός. Και ο χειρότερος είναι η ακροδεξιά, το είδος λαϊκισμού που είναι γνωστό στις ΗΠΑ».

Αν ο Μακρόν δεν επιδείξει μία επιθυμία να ακούσει τα συνδικάτα, να διαπραγματευτεί με καλές προθέσεις, και να συμφωνήσει με το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στα 62, όχι στα 64, προτού η νομοθεσία εισαχθεί σε ένα υπουργικό συμβούλιο στα τέλη Γενάρη, ο Μπερζέρ λέει ότι το CFDT είναι έτοιμο να απεργήσει ξανά.

Τότε το CFDT θα είναι σχεδόν σίγουρα – ξανά – στους δρόμους μαζί με τα υπόλοιπα συνδικάτα της Γαλλίας. Η παρουσία του θα κάνει τον Μακρόν να αγνοήσει όλο και δυσκολότερα το κίνημα.

*Ο Cole Stangler είναι δημοσιογράφος με έδρα το Παρίσι που αρθρογραφεί για τa εργασιακά και την πολιτική. Υπήρξε επίσης πρώην μόνιμος συντάκτης στους International Business Times και το περιοδικό In These Times, ενώ έργα του έχουν δημοσιευτεί στο Vice, το περιοδικό Dissent, και την εφημερίδα The Village Voice.

Don't Miss
© Copyright Non Paper 2019 | All rights reserved
made with by templateszoo